17 Ekim 1956 tarihinde New York'ta oynanan sıra dışı bir satranç karşılaşması, kısa sürede tüm dünyada büyük bir yankı uyandırdı. Brooklyn'den çıkan 13 yaşındaki genç bir yeteneğin imza attığı bu başyapıt, içerdiği göz kamaştırıcı feda fırtınasıyla satranç dünyasını adeta kasıp kavurdu. Tüm zamanların en ünlü oyunlarından biri olarak kabul edilen bu partinin mimarı, Robert James "Bobby" Fischer'dan başkası değildi.
"Yüzyılın Oyunu" Unvanının Doğuşu
Üçüncü Lessing J. Rosenwald Turnuvası'nda oldukça deneyimli bir isim olan Donald Byrne karşısında elde edilen bu parlak zafer, Hans Kmoch tarafından Aralık 1956 tarihli Chess Review dergisinde "Yüzyılın Oyunu" olarak nitelendirildi ve bu unvan kalıcı oldu. İlginç bir basım hatası olarak, derginin kapağında genç Fischer'ın fotoğrafı yer almasına ve okuyucuların 370. sayfaya yönlendirilmesine rağmen, söz konusu sayfada 1956 Moskova Olimpiyatı'ndan bir başka etkileyici karşılaşma olan Smyslov-Pachman partisi bulunuyordu. Buna rağmen Fischer'ın nefes kesen performansı, onun gelecekteki potansiyel bir dünya şampiyonu olduğunun en büyük kanıtı ve kartviziti niteliğindeydi.
Küresel Etki ve Sovyetlerin "Fischer Dosyası"
Bu karşılaşmanın etkisi o kadar büyüktü ki, dönemin önde gelen Sovyet satranç dergilerinde bile geniş yer buldu ve Rusların bir "Fischer dosyası" derlemeye başlamasına yol açtı. Bu oyundan önce hiçbir unvanı olmayan ve ABD bir yana, New York dışında bile pek tanınmayan Fischer, bu zaferle birlikte herkesin bildiği bir isim haline geldi. Nitekim kendi adını ilk kez güçlü bir şekilde duyurduğu bu büyük çıkıştan sadece iki yıldan biraz daha uzun bir süre sonra, dünyanın en genç büyükustası (GM) unvanıyla Adaylar Turnuvası'nda mücadele ediyor ve gelecekteki dünya şampiyonluğu için ciddi bir aday olarak konuşuluyordu.
Fischer'ın bu tarihi oyundaki rakibi Donald Byrne ise kesinlikle güçlü bir profildi. Ünlü Byrne kardeşlerin daha genç ve cana yakın olanıydı; ağabeyi Robert ise ileride hem büyükusta hem de dünya şampiyonluğu adayı olacaktı. Penn State Üniversitesi'nde profesör olan, Uluslararası Usta (IM) unvanını kazanan ve 1953 ABD Açık Şampiyonası'nda zafere ulaşan çok güçlü bir amatör olmasına rağmen, Donald Byrne bile genç Fischer'ın bu büyüleyici fedalı hücumunun gerçek derinliğini öngörememişti.
Editör değerlendirmesi
Bu karşılaşma, satranç tarihinde sadece estetik ve derinlikli bir feda oyunu olmasıyla değil, aynı zamanda dünya satrancındaki güç dengelerini değiştirecek bir oyuncunun uluslararası sahneye çıkışını simgelemesi açısından büyük bir öneme sahiptir. Henüz 13 yaşında ve unvansız bir oyuncunun, Uluslararası Usta seviyesindeki deneyimli bir rakibi böylesine derin bir hücumla mağlup etmesi, Sovyet satranç ekolünün dahi dikkatini çekerek genç Amerikalıyı yakından takip etmeye başlamalarına neden olmuştur. Kısacası bu oyun, Fischer'ın iki yıl gibi kısa bir sürede dünyanın en genç büyükustası olup Dünya Şampiyonluğu Adaylar Turnuvası'na uzanan hızlı yükselişinin başlangıç noktasıdır.