Satrancın eğitim sistemlerindeki yeri ve çocukların bilişsel gelişimine katkısı uzun yıllardır tartışılan ve kabul gören bir gerçek. Ancak bugüne kadar okul satrancı programlarının küresel ölçekte nasıl organize edildiği, nasıl finanse edildiği ve değerlendirildiği konusunda kapsamlı bir veri eksikliği bulunuyordu. FIDE Eğitimde Satranç Komisyonu (FIDE Chess in Education Commission) için Tennessee Teknoloji Üniversitesi'nden Dr. George Chitiyo liderliğinde yürütülen 2026 FIDE Küresel Okullarda Satranç Anketi, bu büyük boşluğu doldurarak küresel satranç eğitiminin röntgenini çekiyor.

100 Ülke ve 30 Milyon Öğrenciye Ulaşan Dev Ekosistem

2021 yılında FIDE ve Avrupa Satranç Birliği (ECU) tarafından yapılan ve ağırlıklı olarak Avrupa'ya odaklanan çalışmanın çok daha genişletilmiş bir versiyonu olan bu yeni araştırma, beş kıtada tam 100 ülkeden 239 katılımcının verilerine dayanıyor. Ulusal federasyonlar, okullar ve eğitimde satranç organizasyonlarının katıldığı 33 soruluk kapsamlı ankete göre, incelenen ülkelerde yaklaşık 30 milyon çocuk okul satrancı programlarına dahil oluyor. Bu devasa rakamın yaklaşık yarısının son yıllarda satrançta büyük bir atılım yapan Hindistan'da bulunması ise dikkat çekici bir diğer detay.

Araştırmanın ortaya koyduğu eğitimci istatistikleri de satrancın okullarda ne denli kurumsallaştığını gösteriyor. Dünya genelinde 145.000'den fazla sınıf öğretmeni ve yaklaşık 22.500 bağımsız satranç antrenörü, çocuklara satranç sevgisi ve analitik düşünme becerisi kazandırmak için görev yapıyor. Katılımcıların kendi tahminlerine dayanan bu rakamlar kesin bir sayımdan ziyade küresel ölçekteki devasa büyüklüğü anlamamız açısından kritik bir gösterge niteliğinde.

Teknoloji Müfredatın Önünde Gidiyor

Raporun en çarpıcı bulgularından biri de kıtalar arası program gelişmişlik düzeyleri karşılaştırıldığında ortaya çıkıyor. Bir okul satrancı programının ne kadar köklü olduğunu değerlendirmek için kullanılan ölçütler incelendiğinde, eğitimde teknoloji kullanımının yazılı bir müfredat gibi resmi öğretim yapılarından çok daha yaygın olduğu görülüyor. Dijital satranç platformları ve eğitim yazılımları sınıflara hızla girerken, pedagojik formasyona uygun standart müfredatların geliştirilmesi hala politika yapıcıların ve satranç federasyonlarının önünde önemli bir ödev olarak duruyor.