Viktor Korçnoy 95. doğum yılında saygıyla anılıyor

Viktor Lvoviç Korçnoy bugün hayatta olsaydı 95 yaşına basacaktı. FIDE’nin anma yazısı, satranç tarihinin en çetin, en inatçı ve en dirençli büyükustalarından birine yeniden dönüp bakmamız için önemli bir vesile sunuyor. Korçnoy denildiğinde pek çok satrançseverin aklına güçlü bir oyuncu, son ana kadar mücadeleyi bırakmayan bir savaşçı ve zaman zaman sert mizacıyla öne çıkan sıra dışı bir karakter gelir. Ancak bu tanımlar, onun satranca yaklaşımındaki derinliği tek başına anlatmaya yetmez. Korçnoy, yalnızca sonuç alan bir büyükusta değil; her konumda direnmenin, her oyunda son kurşuna kadar savaşmanın simgesiydi.

Onu çağdaşlarından ayıran en belirgin özellik, satrancı romantik bir ilham alanı olarak değil, yorulmak bilmeyen bir emek ve hesap disiplini olarak görmesiydi. FIDE’nin aktardığı üzere Korçnoy, özellikle Geller, Polugayevski ve Fischer gibi birkaç isimle birlikte satranç üzerinde durmaksızın çalışan oyuncular arasındaydı. Bu çalışma ahlakı, onun çok ileri yaşlarda bile rekabetçi kalmasını sağladı. Hatta antrenman kamplarında genç oyuncuların, yetmişli yaşlarındaki Korçnoy ile çalıştıktan sonra yorgunluktan yakınmaları satranç çevrelerinde sıkça anlatılan anekdotlar arasında yer aldı. Taşların koordinasyonunu, varyant hesaplamasını ve savunma kaynaklarını olağanüstü bir ciddiyetle ele alan Korçnoy, bugün “bilgisayar gibi” denebilecek bir malzeme toplama refleksine sahipti; buna rağmen rakip saldırılarını da çoğu zaman soğukkanlılıkla karşılamayı başarırdı.

Korçnoy’un oyun tarzında tehlike kavramı neredeyse yoktu. Sezgisel tahminlerden çok somut hesaplamaya dayanır, keskin pozisyonlarda dahi kaba değerlendirmeler yerine olabildiğince çok varyant incelerdi. Bu yönü, özellikle taktik karmaşayı seven rakiplere karşı onu son derece etkili kıldı. Nitekim Mihail Tal gibi hücum dehası bir oyuncuya karşı elde ettiği dikkat çekici sonuçlar da büyük ölçüde bu özelliğiyle açıklanır. Korçnoy, rakibin girişimini küçümsemeyen ama ondan çekinmeyen bir savunmacıydı; gerektiğinde piyon kazanır, gerektiğinde sıkışık konumları inatla tutar, oyunsonunda ise en küçük şansı bile sonuna kadar zorlar. Bu bakımdan, modern satrançta Magnus Carlsen ile özdeşleşen uzun baskı kurma ve oyunsonunda rakibi tüketme yaklaşımının erken ve güçlü örneklerinden biri olarak da görülebilir.

Satranç tarihindeki yeri yalnızca oyun stiliyle sınırlı değildir. Korçnoy, dünya şampiyonluğu için verdiği büyük mücadeleler, Sovyet satranç sistemine karşı duruşu ve onlarca yıla yayılan üst düzey kariyeriyle de unutulmaz bir figürdür. Resmî dünya şampiyonu unvanına ulaşamamış olsa da, birçok uzman için o, unvandan bağımsız biçimde satranç tarihinin en büyük savaşçılarından biridir. Bugün 95. doğum yıldönümünde Korçnoy’u anarken, sadece büyük bir büyükustayı değil; çalışma disiplini, dayanıklılığı, mücadele ruhu ve satranca duyduğu sarsılmaz bağlılıkla kuşaklara örnek olmuş bir efsaneyi hatırlıyoruz.